Spring naar inhoud

Posts tagged ‘depressie’

25
jan

Mediakoppen en de werkelijkheid

“Mindfulness helpt ook bij actuele depressie”

Met deze kop wordt mindfulness in de Nieuwsbrief van het Fonds Psychische Gezondheid opnieuw elixer-achtige kwaliteiten toegedicht. Ten onrechte. Een hype wordt zo in stand gehouden ten koste van objectieve voorlichting. Nota bene door het Fonds Psychische Gezondheid.

Wat staat in het artikel zelf, ergens onopvallend in de tekst?

Kern: Mindfulness-based cognitive therapie (MBTC) bestaat uit een (gerichte) achtweekse training waarin aandachtsoefeningen, cognitieve therapie en medicatie de basis vormen.

Het artikel vertelt niet hoe de gehanteerde onderzoeksopzet was ingericht. Tijdens voorafgaand onderzoek naar depressie van dezelfde onderzoeker (2012) werden ruim tweehonderd patiënten verdeeld in twee vergelijkbare groepen. De ene groep kwam op een wachtlijst voor een training mindfulness en kreeg ondertussen ook een ‘gewone’ behandeling tegen depressie, bijvoorbeeld met antidepressiva. De andere groep kreeg zowel een ‘gewone’ behandeling als de mindfulness training. Wanneer deze opzet werd gecontinueerd is dit uiterst relevante informatie.

Zonder deze aanvullende gegevens en met een kop die de exclusiviteit van mindfulness suggereert is dan eigenlijk sprake van zeer onzorgvuldige voorlichting. Onnadenkendheid? Kwalijk. Bewust misleidend gebruik door anderen ligt op de loer bij het hanteren van dit soort koppen. Andere media of belanghebbenden gaan met de kop aan de haal.

Mensen met terugkerende depressie hebben recht op objectieve voorlichting en zijn niet geholpen met partiële informatie, welke kan aanzetten tot deelname aan de eerste de beste mindfulness cursus, die hen wellicht zelfs verleidt tot niet innemen van voorgeschreven medicatie en die niet samenhangend met een vorm van therapie wordt aangeboden.

Daarmee is niet gezegd dat een mindfulness training, zelfs een korte losstaande training, wel degelijk sommigen kan stimuleren om meer afstand te nemen tot klachten. Maar met wetenschappelijk onderbouwde, evidence based voorlichting aan mensen met terugkerende depressie, een zeer specifieke groep, heeft het allang niet meer te maken.

 

21
jan

Depressie: hoe voorkòm je ernstige depressie en stimuleer je een rijker, meer ontspannen leven bij ouderen?

Wim Houtjes, kenniskring-lid van het lectoraat GGZ Verpleegkunde, verdedigde zijn proefschrift op woensdag 3 juni 2015 in de Vrije Universiteit te Amsterdam. De titel van zijn proefschrift luidde “Needs of elderly people with late-life depression: challenges for care improvement”.

In zijn werk als verpleegkundige en later als verpleegkundig specialist GGZ werd Wim Houtjes geconfronteerd met ouderen bij wie de depressiebehandeling onvoldoende effect had en waarbij de depressie een chronisch karakter kreeg. Een dergelijk ongunstige depressie beloop vormt een belangrijk klinisch probleem voor alle betrokkenen. Het wordt gekenmerkt door het uitblijven van verbetering, intense onmacht gevoelens bij zowel de patiënt, zijn naasten en behandelaren en door vóórtduren van ziektelast bij patiënt en familie.

Bij hem als hulpverlener leidde de ervaren onmacht tot de gedachte dat er met betrekking tot de ontwikkeling van een depressie met een chronisch karakter sprake zou kunnen zijn van een ‘missing link’ in de bekende oorzaak – gevolg keten. Zou er een aspect in de ontwikkeling van een depressie kunnen zijn dat door hulpverleners onvoldoende aandacht krijgt, waardoor depressiegevoelens worden onderhouden

Zijn veronderstelling was dat de gevolgen van een depressie tot uitdrukking kunnen komen in ‘onvervulde zorgbehoefte’, maar ook dat er hierbij sprake kan zijn van een reciproke relatie, waarbij niet alleen geldt dat depressie leidt tot zorgbehoefte, maar dat omgekeerd onvervulde zorgbehoefte ook het beloop van de depressie ongunstig kan beïnvloeden. Er blijkt nauwelijks wetenschappelijk onderzoek gedaan te zijn naar onvervulde zorgbehoefte bij depressieve bij ouderen en de genoemde reciproke relatie. Deze vaststelling vormde feitelijk de aanleiding voor zijn onderzoekstraject. Om het onderzoekstraject te kaderen formuleerde Wim de volgende algemene onderzoeksprobleemstelling:

Het is onvoldoende bekend wat de gevolgen zijn van een depressieve stoornis voor het dagelijks leven van ouderen. Het is eveneens onduidelijk in welke mate het beloop van een depressie in het latere leven geassocieerd is met onvervulde zorgbehoefte, met name met betrekking tot het vermogen sociaal maatschappelijke rollen te vervullen.

Uit het genoemde onderzoek komt naar voren dat er een verband is tussen de ernst van de depressie en de aard en mate van onvervulde zorgbehoeften. Met name behoeften aan psychologische en sociale steun zijn het meest onvervuld.

Dit stemt overeen met  fase 2 van de studie waarbij een ongunstig depressiebeloop verband lijkt te houden met verminderde uitwisseling van sociale steun en kleinere sociale netwerken, leidend tot grotere eenzaamheid. Vooral mannen en ouderen zonder partner lijkt dit lot vaker te treffen. De door het kabinet gewenste participatiesamenleving kan dus ongunstig uitpakken voor ouderen met een depressie.

Systematisch zorgbehoeften-onderzoek is van belang om vroegtijdig op het spoor te komen van depressie onderhoudende factoren. Vooral oudere mannen en ouderen zonder partner lopen risico en hebben steun nodig bij het conserveren van sociale netwerken en het voorkomen van eenzaamheid.

Zo zijn projecten als Gotong Royong waarbij vrijwilligers worden gekoppeld aan eenzame ouderen (in dit geval van Indische en Molukse afkomst) een uitstekend initiatief om het sociaal netwerk in stand te houden en zo mogelijk te versterken, waardoor vereenzaming en verergering van depressieve gevoelens kunnen worden bestreden.

1
mrt

Over depressie

De jaarcijfers 2014 zijn weer uit. Wat leren we er van?

We zien deze en komende weken weer vaker benen en armen met gips in het straatbeeld verschijnen en we weten dan dat dat samenhangt met de voorjaars – (en voor velen ski -) vakantie.

Niemand staat in het dagelijks leven van alledag stil bij de veel en veel grotere aantallen mensen, die uiterlijk onzichtbaar, lijden aan depressieve gevoelens. Vakantie of geen vakantie.

Jong geleerd, oud gedaan ………

En, alarmerend, het begint al op jonge leeftijd: het ervaren van depressieve gevoelens.

Bij de twaalfjarigen zegt 16,5% emotionele problemen te hebben, bij de zestienjarigen is dat opgelopen tot 21,6% (Vierjaarlijks HBSC-onderzoek 2014). Eén op vijf, je hoort het goed.

Van de twintig tot dertigjarigen heeft gemiddeld 33,2% al een keer last gehad van depressieve klàchten. Eén op de drie, je hoort het goed (CBS 2014).

Dat jongeren en jong volwassenen in deze omvang tegenwoordig depressieve klachten ervaren is een signaal dat maar liever serieus genomen wordt. Waarom?

Uit meerdere studies blijkt dat na een depressieve periode een zeer grote kans bestaat dat opnieuw in depressieve periodes wordt vervallen. De feitelijke kans op herhaling? Binnen 5 jaar ontwikkelt 70% een nieuwe depressie.

Depressie is daarmee één van de meest voorkomende psychische aandoeningen. Depressie heeft net niet de top drie gehaald, maar bereikt een uitstekende vierde plek. Een vierde plek op de hitlijst van aandoeningen die de meeste ziektelast veroorzaken in Nederland. Plaats vier na hartziekten, herseninfarcten en angststoornissen (Gommer e.a. 2010).

Vroegtijdige herkenning en aanpak kan veel leed en kosten voorkomen.

Bij de jongeren en jongvolwassenen zelf bestaan echter forse barrières om hulp te zoeken blijkt uit onderzoek. Ontkenning en onderschatting van de problemen, naast schaamte maken dat weinigen proactief de weg naar een hulpverlener vinden.

Gebrek aan inzicht in psychische problemen en een gebrekkige kennis over de mogelijkheden en effectiviteit van psychosociale begeleiding maakt het niet ‘logischer’ om de stap wel te zetten om zèlf depressieve gevoelens actief tegemoet te treden met een begeleider.

Ken jij iemand met depressieve gevoelens?

Tip hem of haar het heft in handen te nemen en een leven van herhalingen voor te zijn.